Ghall-intervista tal-lum, ghazilt li nitkellem ma’ wiehed mill-anzjani nett fil-hidma u l-involviment tieghu fil-Karnival ta’ Malta. Dan huwa George Farrugia. Iltqajt mieghu fir-residenza tieghu stess fl-Imsida. Insibu jistennini u jilqani barra t-triq. Ipparkjajt, u dhalt mieghu fl-appartament tieghu.
Bniedem dhuli wisq, li ma waqafx jirrakkonta mill-bidu sal-ahhar dwar il-Karnival.
George ghandu 75 sena, u l-ewwel prijorità ta’ hajtu huwa l-Karnival. Ihobb jaghmel xoghol maghmul mis-sulfarini, u jhobb jisma’ l-opri. Ihobb is-safar, armel u huwa missier ta’ tlett itfal u nannu ta’ sebgha.
Mal-ewwel stajt ninnota d-diversi certifikati, trofej, u plakki kommemorattivi mwahhlin mal-hajt, kif ukoll xi xoghol minn tieghu maghmula mis-sulfarini. Poggejna bilqeghda filwaqt li bdejt nistaqsih id-domandi li kont hejjejt ghal din l-intervista.
“Inhossni li ghadni tajjeb. Ili 53 sena nahdem ghall-Karnival, u dan il-Karnival li gej tkun l-54 darba tieghi”, beda jghidli George.
Staqsejtu kif bdiet din in-namra tieghu lejn il-Karnival. Hawnhekk stajt ninnota li tela’ fis-seba’ sema ghax dlonk beda jirrakkonta b’certu nostalgija fuqu. “Kien sentejn wara l-mewt t’ommi, meta jien kelli xi tnax-il sena. Dak iz-zmien konna niltaqghu corma tfal nilaghbu barra. Darba kien hemm tifel fostna li kien hareg bl-idea li nitghallmu xi strument tal-banda, minflok nibqghu niggerrew barra. Ghamilna hekk u morna nkellmu lill-kumitat tal-kazin, u accettawna b’idejhom miftuha. Fis-sena 1946, il-Banda Pintu ta’ Hal Qormi kienet ser tippartecipa fil-Karnival. Kien hemm l-artist Toni Fenech mill-Mellieha li kien qed jaghmel xi xoghol ta’ maskaruni. Ta’ tifel li kont, kont nghinu wara li nispicca mill-lezzjoni tal-banda, daqqa b’xi xoghol bil-qasab, u daqqa bin-netting wire. Il-Banda Pintu baqghet tippartecipa fil-Karnival ghal tlett snin shah, bil-karru trijonfali dejjem mas-suggett tal-banda u sett maskaruni bi tmien bicciet”, beda jirrakkontali George.
B’hekk minn hemm, George kien ha idea ta’ Karnival. Meta l-banda waqfet il-partecipazzjoni taghha, anki Gorg waqaf. Kellu tmintax-il sena, u fl-1953 dahal jahdem gwardjan il-habs, u mar jghix Rahal Gdid. “Kumbinazzjoni sirt naf wiehed li jippartecipa fil-Karnival. Kont noqghod inhares lejh waqt li qed jahdem. Peress li kont nahdem gwardjan il-habs, ma stajtx immid idi ghall-Karnival dak iz-zmien. Aktar tard fis-sena 1954, dan il-bniedem kien gih ix-xoghol hazin. Beda jirrabja, u jien meta rajt hekk irrangajtlu kollox minn dak li kont tghallimt qabel. Baqa’ mistghageb u talabni nibda nghinu. Ridt permess specjali, minhabba kif ghedtlek qabel minhabba xoghli. Il-permess kien inghatali u hemm bdejt nerga’ nkun involut”, kompla jirrakkontali George.
Gara li sena wara, dan il-bniedem talbu l-ghajnuna ghall-Karnival li kien imiss. George ried li jahdmu bi shab. “Jiena nahdem il-maskaruni u hu jaghmel xi xoghol iehor u jirregistra fuq isimna. Fl-1960, qlibt ix-xoghol tieghi ghal mac-Civil, u b’hekk nista’ nghid li mis-snin sittin bdejt u bqajt nahdem ghalija wahdi”.
Hawnhekk George xtaq johrog punt minn dan kollu. “Matul il-hidma tieghi fil-Karnival, innutajt hafna tfal jitilfu l-iskola biex imiddu jdejhom ghall-Karnival. Mhux qed nghid biex ma jinvolvux ruhhom, izda li jitilfu l-iskola zgur li mhux sew”.
Karnival ta’ dari
u dak tal-lum
Minn din l-intervista u bis-sahha ta’ George, ridt nohrog id-differenza fil-Karnival ta’ qabel, ma’ dak tal-lum. “Qabel il-karrijiet kien ikollhom aktar movimenti. Swaba u rjus jiccaqalqu. Illum il-karrijiet pjuttost qishom iccassati. Verament li z-zebgha taqlaghhom. Hu mit-Taljani. Taralhom kull karru jiccaqlaq b’meravilja, sal-inqas dettall, anki bl-ghajnejn jiccaqalqu. Karnival tal-lum narah spicca minn dawn l-aspetti. M’ghadux jigbed il-massa tan-nies, specjalment zghazagh. Qabel kont issib tfal ta’ 14-il sena jigbdu l-ispaga minn taht il-karru biex jiccaqlaq il-karru. Illum rari se ssib guvintur joqoghdu jaghmlu dan ix-xoghol. Haga ohra hija, li fil-Karnival ta’ qabel kien ikun hemm madwar 94 item, filwaqt li llum ikun hemm xi 30 biss”.
Iddiskutejt mieghu r-rizorsi li jahdem bihom ghall-maskaruni tal-Karnival, u fuq kollox l-ideat warajhom.
Fil-fatt George spjegali li l-maggoranza tar-rizorsi kien hadhom mill-prattika li kien akkwista meta kien tifel.
“Gharaft kif ghandi nahdem. Dejjem ippruvajt nahdem b’rizorsi naturali. Qabel kont immur f’xi wied u nsib kemm irrid materjal bhal wires. Illum ma ssibx. Iz-zebgha kienet irhas, illum m’ghadhiex”, spjegali George filwaqt li urini bic-car li qabel kienet aktar facli l-hajja.
Matul il-karriera tieghu, George ha xi tmien darbiet l-ewwel premju. Mis-sena 1978 ‘l hawn, dejjem kien qed jigi fit-tieni post. Kien hemm xi snin li kien anki jiehu t-tieni u t-tielet post f’daqqa.
Staqsejtu dwar is-sodisfazzjon tieghu minn tul il-karriera tieghu fil-Karnival sal-gurnata tal-lum. “Bla dubju ta’ xejn li minn taht idejja hargu l-aqwa tlett kompetituri u bhalissa qed inrawwem ir-raba’ wiehed. Ix-xoghol tieghi ser jibqa’ jissemma mas-snin”, wegibni dlonk George.
Fis-sena 2000, George kellu esperjenza unika, dik li jmur ghall-Karnival tat-Tunezija. “Kont tellajt mieghi maskaruni, fejn gejt apprezzat hafna. Memorja sabiha li tibqa’ mieghi”.
Bejni u bejn ruhi ghedt jekk wasalx iz-zmien fuq George sabiex jibda jgawdi l-Karnival. Izda hu mal-ewwel urini li ghalkemm jixtieq igawdih trankwill, xorta wahda jkun irid ikun involut fih.
Tlabtu jghaddi messagg specjalment liz-zghazagh dwar il-Karnival. “Inheggighom ikunu attivi specjalment fil-hidma tal-karrijiet sabiex jergghu jaqbdu dak ir-ritmu u gost li kellna dari. Fuq kollox biex dejjem inzommu ‘l Karnival attiv u haj, b’dik li hija kultura u sodisfazzjon”.
Ta’ min jghid, li ricentament George gie mitlub mill-Kunsill ta’ l-Imsida sabiex jibda jaghti ftit teorija fuq il-Karnival lil dawk kollha interessati f’dan is-suggett. Talba li George laqa’ bi hgaru.
Fl-ahharnett George temm din l-intervista mieghi billi fissirli li l-Karnival huwa parti minn hajtu. “Il-Karnival narah bhala parti li int tkun kapaci tohloq xi haga mix-xejn. Fuq kollox huwa ta’ sodisfazzjon kbir”, temm jghidli George.
Din is-sena l-Karnival ta’ Malta se jkun qed jigi organizzat mit-12 sa 16 Frar 2010.
Subscribe to this comment's feed
| Next > |
|---|
