It-tibdil fil-klima, l-effetti taghha, is-Summit ta’ Kopenhagen u l-Protokoll ta’ Kyoto, kienu fost it-temi diskussi waqt dibattitu pubbliku dwar it-tibdil fil-klima mill-Fondazzjoni IDEAT. Id-dibattitu, ‘It-Tibdil fil-Klima – Minn Kopenhagen ghall-Messiku. X’Qed Isir f’Malta?’, gab flimkien esperti lokali f’dan il-qasam, kif ukoll NGOs lokali u stakeholders ohra. Id-dibattitu, li ttellgha fil-Kamra tal-Kummerc, l-Intrapriza u l-Industrija fil-Belt Valletta, serva ta’ ezami dettaljat tas-sitwazzjoni prezenti f’Malta, ta’ x’mizuri qed jittiehhdu mill-awtoritajiet u l-industrija, kif ukoll x’se jkunu l-effetti fil-futur.
Il-problema ghandha tigi indirizzata b’mod immedjat
David Xuereb, f’isem il-Kamra tal-Kummerc, l-Intrapriza u l-Industrija, qal li t-tibdil fil-klima hu suggett hafna rilevanti ghal Malta, minkejja li xi whud jistghu jirragunaw li d-daqs ta’ pajjizna jaghmilha difficli ghalina biex ninfluwenzaw pajjizi ohra b’industriji kbar u li qed jikkontribwixxu l-aktar ghat-tibdil fil-klima. Hu qal li l-Kamra temmen fil-holqien tal-green economy li ghandha twassal ghal zieda fi green jobs. Hu qal li l-gvern f’Malta wera li qed jagixxi bil-lajma f’dan il-qasam.
L-importanza tal-holqien ta’ green economy kienet diskussa wkoll minn Dr George Debono, li hu kontributur principali ta’ rapport dwar l-ambjent, ippubblikat mit-think tank lokali, Today Public Policy Institute (TPPI). Dr Debono semma lil Smart City Malta bhala ezempju ta’ zvilupp maggur li s’issa ma jidhirx li ghandu pjanijiet dwar l-uzu efficjenti tal-energija. Hu qal li progett kbir bhal dan imissu serva ta’ mudell ta’ kif il-pajjiz ghandu jimxi ’l quddiem fl-implimentazzjoni ta’ politika dwar l-uzu efficjenti tal-energija fi progetti ta’ zvilupp magguri. Filwaqt li emfasizza li l-uzu efficjenti tal-energija ghandu jibda mic-cittadini privati, hu qal ukoll li l-gvern s’issa ikkummissjona diversi rapporti dwar it-tibdil fil-klima, però ma implimenta l-ebda wiehed minnhom. Hu qal li l-gvern ghandu jkun katalista ghall-bidla u ghandu jahdem hafna biex ibiddel il-mentalità tal-poplu li ma jikkunsidrax it-tibdil fil-klima bhala suggett importanti ghas-socjetà.
Dr Debono qal li l-fatti juru li Malta ghandha problema serja hafna bit-tniggis tal-arja, u zied jghid li l-Fgura ghandha l-oghla rata ta’ tfal morda bl-azzma fid-dinja kollha. Fatti ohra juru kif pajjizna ghandu rata gholja ta’ kancer li nistghu nassocjawhom mal-livelli gholjin tat-tniggiz. L-akbar problema dwar it-tibdil fil-klima hi l-attitudni generali tal-poplu lejha.
Alan Pulis, lecturer fix-xjenza kimika fl-Università ta’ Malta, ukoll tkellem fuq l-arja mniggsa. Hu qal li Malta ghandha problema serja tat-traffiku, u li qed taffettwa b’mod negattiv lis-sahha generali tal-poplu. Il-problema tat-traffiku hi r-rizultat ta’ nuqqas ta’ ppjanar u vizjoni ghal hafna snin fejn jidhol it-transport pubbliku. Pulis qal li l-Unjoni Ewropea stabbiliet limitu dwar l-emmissjonijiet fuq l-istati membri u Malta mhix qed tilhaq il-miri stabbiliti, u allura qed tirriskja miljuni ta’ ewro f’multi imposti mill-UE. Pulis qal li l-konkluzjoni li wiehed jasal ghaliha wara dan kollu hi li l-gvern ghandu nuqqas ta’ rieda politika biex jindirizza l-problema serja ta’ emmissjonijiet u tniggis tal-arja.
L-Ewropa ta’ Isfel l-aktar li se tintlaqat hazin
Waqt id-dibattitu tkellem ukoll il-kelliem ewlieni tal-Oppozizzjoni fuq it-tibdil fil-klima u l-izvilupp sostenibbli, Leo Brincat. Brincat qal li l-pajjiz tilef il-momentum dwar it-tibdil fil-klima fl-1988. Hu qal li studji wrew kif in-nofsinhar tal-Ewropa, inkluz il-Meditterran, hu mistenni li jintlaqat l-aktar mit-tibdil fil-klima. Hu zied jghid li t-tibdil fil-klima jista’ jkollu wkoll effetti negattivi fuq l-industrija tat-turizmu lokali.
Brincat qal li l-istatistika turi li Malta tinsab fil-qiegh nett fil-produzzjoni ta’ energija nadifa fl-UE. Hu tenna dak li qalu l-kelliema l-ohra tal-panel li l-gvern Malti m’ghandux pjan t’azzjoni dwar it-tibdil fil-klima. Lanqas qatt ma ghadda xi legislazzjoni, minkejja li l-Oppozizzjoni kienet ipproponietha. Hu qal li l-Oppozizzjoni ilha tinsisti dwar aktar investiment min-naha tal-gvern fl-energija nadifa u t-tibdil fil-klima.
Id-diskussjoni daret ukoll fuq is-sostenibbilità tal-water table u l-produzzjoni tal-ilma mill-art. Il-Professur Edward Mallia qal li xi haga zgur li marret hazin jekk il-gvern u l-Korporazzjoni tas-Servizzi tal-Ilma kienu jafu bin-nuqqas ta’ dan l-ilma sa mill-1995, hekk kif stqarr ricentament Tancred Tabone, ex-Chairperson tal-Korporazzjoni.
David Xuereb qal li l-Kamra tal-Kummerc, l-Intrapriza u l-Industrija temmen li ahna lkoll nistghu naghmlu differenza fl-immaniggjar tar-rizors tal-ilma. Hu qal li m’ghandna qatt naslu ghal sitwazzjoni fejn ikollna bzonn nimpurtaw l-ilma minn barra minn Malta. Xuereb qal li l-pajjiz jitlef hafna ilma waqt il-produzzjoni. Hu allega li ‘l-ilma tal-ewwel klassi’ qed jintuza ghal skopijiet li m’ghandhomx bzonn din il-kwalità ta’ ilma. Xuereb qal li hi hasra kif il-gvern jitkellem dwar progetti li ghandhom jitfghu l-ilma tax-xita fil-bahar aktar milli fuq kif se nigbruh bhala rizors. Hu qal li dan hu hela kbira tal-ilma.
Waqt dan id-dibattitu ghamel intervent l-inginier u idrologista Marco Cremona li qal li ahna mhux qed inkunu efficjenti fil-mod ta’ kif qed naghmlu l-affarijiet f’dan ir-rigward. Hu semma l-agrikoltura bhala wiehed mill-ewwel setturi li se jintlaqtu mit-tibdil fil-klima. Hu qabel mal-kelliema tal-panel li l-pajjiz mhux qed juza r-rizorsi tieghu kif suppost. Bhala ezempju hu rrefera ghall-fatt li pajjizna m’ghandu l-ebda pjan dwar il-gebla tal-franka – li hi l-materjal principali tal-industrija tal-kostruzzjoni – li se tispicca fi zmien 50 sena ohra. L-Inginier Cremona tkellem ukoll fuq in-nuqqas ta’ edukazzjoni generali fuq temi ambjentali, inkluz it-tibdil fil-klima. Hu qal li dan in-nuqqas ta’ gharfien gej ukoll mill-fatt li l-gvern qed jaghti informazzjoni li tfixkel fuq dan is-suggett.
Waqt li kien qed jindirizza lil dawk li attendew ghad-dibattitu, Aaron Farrugia, Chairperson tal-Fondazzjoni IDEAT, qal li sa ftit tas-snin ilu, Malta kienet katalista f’dan is-settur, b’kontribuzzjonijiet importanti mir-rapprezentanti Maltin fil-Gnus Maghquda, bhall-Professur Arvid Pardo, il-Professur David Attard u Michael Zammit Cutajar.
Farrugia qal li “pajjizna ghandu jkun leader u mudell ghal pajjizi ohra fl-izvilupp sostenibbli u fil-kuncett ta’ green economy”. Hu qal li l-gvern Malti jista’ jikseb dan flimkien ma’ imsiehba ohra bhall-Università ta’ Malta u l-industrija lokali.
Il-Fondazzjoni IDEAT stiednet ukoll kemm lill-Ministru George Pullicino u lis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru ghar-Rizorsi u l-Affarijiet Rurali, l-Inginier Christopher Ciantar biex jiehdu sehem fid-dibattitu. Dawn m’attendewx minhabba impenji ohra.
Subscribe to this comment's feed
| < Prev | Next > |
|---|
